على محمدى خراسانى

273

شرح كفاية الأصول (فارسى)

[ نكته : در عبارت مرحوم آخوند استخدام به كار رفته ؛ يعنى از مرجع ضمير كه لفظ الاخبار باشد ، خصوص اخبارى كه دليل بر اخذ به راجح مىباشند ، اراده شده و از خود ضمير كه « و هى على طوائف » باشد مطلق اخبار علاجيّه اراده شده است . ] به طور كلّى اخبار علاجيّه از ديدگاه مرحوم آخوند چهار دسته مىباشند : 1 - اخبار تخيير كه به نحو مطلق در متعارضان حكم به تخيير مىكند ( فرق نمىگذارد ميان زمان غيبت و حضور معصوم ، مطابق با احتياط بودن يا نبودن فى احدهما ، ازهرجهت برابر بودن يا رجحان يكى بر ديگرى . ) به عنوان نمونه مرحوم آخوند به چهار حديث اشاره مىكنند : الف ) خبر حسن بن جهم از امام رضا ( ع ) كه مىفرمايد : وقتى از ميان اخبار حق را نشناختى « فموسّع عليك بايّهما اخذت » « 1 » يعنى آزادى و دستت باز است كه به هركدام خواستى عمل كن . ب ) خبر حرث بن مغيره از امام صادق ( ع ) كه مىفرمايد : « فموسّع عليك حتى ترى القائم . . . » « 2 » ج ) مكاتبهء عبد الله بن محمد از امام هفتم دربارهء نماز صبح كه در محمل بخوانيم يا بر روى زمين مىفرمايد : « موسّع عليك بايّة علمت » « 3 » د ) مكاتبهء حميرى از امام زمان عجل الله فرجه الشريف دربارهء تكبير گفتن براى قيام از تشهّد اوّل به ركعت سوّم . . . مىفرمايد : « بايّهما اخذت من باب التسليم كان صوابا » « 4 » اين چهار حديث و امثال آن به وضوح بر توسعه و تخيير دلالت دارند . 2 - اخبار توقّف كه به نحو مطلق و بدون تفصيل ميان متكافئان يا متفاضلان مىگويد : به متعارضان كه رسيدى بايد توقف كنى و طبق هيچ‌كدام فتوا ندهى ( و توقف در فتوا بدنبال دارد احتياط در عمل را . ) « 5 »

--> ( 1 ) - احتجاج طبرسى ، ص 357 . ( 2 ) - منبع قبل . ( 3 ) - وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 88 ، حديث 44 . ( 4 ) - احتجاج طبرسى ، ص 483 . ( 5 ) - وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 112 ، حديث 2 ، 3 و 4 .